Benoemen en bouwen

Nadat Doekle Terpstra eind vorig jaar zijn ‘beweging tegen Wilders’ had aangekondigd, bleef het geruime tijd erg stil. Begin dit jaar echter lanceerde hij in Trouw het initiatief “Benoemen en bouwen”, waarmee Terpstra en aanhang het respect en de tolerantie in Nederland nieuw leven willen inblazen. Ook de Leidse burgemeester Lenferink schaarde zich afgelopen weekeinde achter de “Benoemen en bouwen”-beweging.

Al tijdens de Nieuwjaarsreceptie van de gemeente Leiden verraste Lenferink zijn borrelende toehoorders met een enthousiaste oproep om een lokale “Benoemen en bouwen” beweging op te starten. In het Leidsch Dagblad van afgelopen zaterdag vervolgt Lenferink zijn pleidooi. Hij doet een “dringende oproep aan de bevolking zich solidair te verklaren met de allochtone medemens.” De burgemeester maakt zich ernstig zorgen over de opkomende intolerantie en verharding, met name het ‘moslim-bashen’ zoals hij het noemt, en ergert zich aan de te zwakke tegenbeweging tegen Geert Wilders.

En zodoende prijkt Lenferinks naam inmiddels ook op de omvangrijke lijst van de ondertekenaars van de “Benoemen en bouwen”-brief van Doekle Terpstra. Op de webpagina van “Benoemen en bouwen” wordt trots gemeld dat de lijst met ondertekenaars nu bestaat uit “een waardig gemêleerd gezelschap waar nu ook de allochtone gemeenschap onderdeel van uitmaakt”. De ondertekenaars komen inderdaad van verschillende politieke partijen (Groenlinks tot en met de VVD is vertegenwoordigd) en ook uit allerlei delen van het ‘maatschappelijk middenveld’ zijn er veel steunbetuigingen voor het geschrift van Terpstra.

Om wat voor een geschrift gaat het hier nu eigenlijk?

De brief, die door iedereen ondertekend kan worden, is een hemeltergend saai epistel vol gemeenplaatsen en open deuren. Het is buitengewoon moeilijk er iets inhoudelijks in te ontdekken. Het valt dan ook niet mee het hele ding in een keer uit te lezen, terwijl de lengte absoluut meevalt. Al in de eerste zinnen wordt het weinig schokkende verlangen uitgesproken dat we “op een prettige en waardige manier met elkaar samenleven”. Daar zal niemand op tegen zijn. Ook wordt vermeld dat mensen respect voor elkaar moeten hebben, ook als hun culturele achtergrond anders is. En vooral niet discrimineren natuurlijk. Er wordt intolerantie en polarisering geconstateerd, en om daar wat tegen te doen, moeten we “stimuleren dat mensen problemen in de samenleving benoemen, aanpakken en oplossen, zodat burgers zich met elkaar verbinden.” Ook daar is geen speld tussen te krijgen. Problemen moeten opgelost worden, inderdaad. Tevens valt te lezen dat we ons aan de wet moeten houden, geen toevlucht moeten nemen tot geweld, en ons dienen te onthouden van extremisme. Als we gewoon maar een beetje fatsoenlijk zijn voor elkaar! Er zijn immers zulke mooie voorbeelden te noemen van prachtige projecten waar allochtone en autochtone Nederlanders respectvol met elkaar samenleven.

De opeenstapeling van goedbedoelde holle oneliners wordt nu bijna ondragelijk. De gemiddelde lezer moet nu toch wel de onweerstaanbare behoefte krijgen om op volle sterkte de eerste plaat van Motörhead op te zetten, het weblog van Jan Peter Balkenende te gaan lezen of harddrugs te gaan spuiten. Hoe weet iemand in vredesnaam zoveel nietszeggende frasen bij elkaar te schrijven?

Toch wordt de tekst aan het einde iets interessanter. “Het is tijd dat wij terugkeren naar de wortels van de Nederlandse traditie en een nieuwe balans vinden tussen de waarden van toen en de waarden van nu”, zo lezen we. Nu heerst intolerantie en polarisering. Toen, vroeger, was alles veel beter, en waren we ‘open en tolerant’.

Maar is dat wel zo?

Een groot deel van de ondertekenaars bestaat uit bestuurders afkomstig van de traditionele politieke partijen, PvdA, CDA en VVD. Kennelijk gaan de opstellers en ondertekenaars van de “Benoemen en bouwen”-brief er van uit dat zij altijd vorm hebben gegeven aan een open, tolerante maatschappij, en dat deze “van oudsher open en tolerante Nederlandse cultuur” om de een of andere reden ons door de vingers is geglipt. Bovengenoemde traditionele politieke partijen hebben echter in de afgelopen decennia een actieve rol gespeeld in de verharding en verrechtsing van de Nederlandse samenleving. Al lang voordat iemand gehoord had van Fortuyn, laat staan Wilders, werd met restrictieve wetgeving, zoals de Koppelingswet en de Vreemdelingenwet van 2000 (Cohen, PvdA), de verharding en intolerantie ingezet tegen migranten, illegalen en vluchtelingen. Kamerleden als Joop Wijn (CDA) en Henk Kamp (VVD) specialiseerden zich eind jaren negentig in het opeisen van harder beleid ten aanzien van asielzoekers en illegalen, en kregen dit ook. Vanaf het eerste kabinet Balkenende – Geert Wilders zat toen nog keurig bij de VVD – nam deze verharding enkel toe: Nederland ontwikkelde het meest restrictieve vluchtelingenbeleid van heel Europa, illegalen werden opgesloten in bajesboten en zelfs kinderen werden in vreemdelingendetentie gezet. Tegelijkertijd werd door de gezamenlijke lidstaten van de Europese Unie de grenzen van Fort Europa jaar na jaar versterkt, met duizenden doden per jaar als gevolg.

Ook op andere terreinen is de verharding al lang geleden ingezet. Onder het aanbidden van de heilige marktwerking werd afscheid genomen van sociale woningbouw en werd de huizenmarkt voor minder prijzige woningen overgeleverd aan commerciële corporaties. De gezondheidszorg werd overgelaten aan commerciële zorgverzekeraars, waardoor een groot deel van de enorm gestegen premies nu opgaat aan peperdure kantoren en reclames voor zorgbedrijven. De verzelfstandiging van energiebedrijven, die enkel uit zijn op een groter marktaandeel en meer winst, jaagt mensen verder op kosten. Opeenvolgende regeringen besloten flexwerk op allerlei manieren te stimuleren, zodat in Nederland nu een groeiend aantal mensen een onzekere, slechtbetaalde baan hebben. Mensen die aangewezen zijn op de sterk ‘gemoderniseerde’ sociale zekerheid, worden opgejaagd als zijnde niet-geïntegreerde profiteurs. Openbaar vervoer moet onder de verzelfstandigde NS winstgevend worden, en wordt dus steeds prijziger. Ook dit door bijna de gehele politiek – èn vakbeweging – gedragen neoliberale beleid heeft geleid tot een verharding van de samenleving.

Dit allemaal onder verantwoording van Elco Brinkmans CDA, Joris Voorhoeve’s VVD en Thijs Wöltgens PvdA, om maar wat willekeurige prominenten te noemen die hun krabbel onder de “Benoemen en bouwen” brief hebben gezet, en die nu jammeren over de verharding van de samenleving – een verharding die op allerlei fronten heeft plaatsgevonden, en die dus voor een belangrijk deel op het conto geschreven kan worden van de bezorgde ondertekenaars van Terpstra’s brief.

Wat moet er dan gebeuren, zult u nu zeggen. Is de beweging tegen Wilders niet te zwak, zoals burgemeester Lenferink beweert? Deze beweging is inderdaad te zwak, maar een initiatief zoals dat van Doekle Terpstra zal – ondanks de ongetwijfeld goede bedoelingen van de ondertekenaars – nog geen deuk in een pakje boter slaan, maar torst zoals gezegd wel een ton boter op het eigen hoofd. “Benoemen en bouwen” blijft steken in algemene vaagheden, want wat wordt er nu eigenlijk benoemd? Afgezien van de wat gratuite oproep dat we allemaal wat toleranter voor elkaar moeten zijn, in feite bitter weinig. Burgemeester Lenferink heeft gelijk dat het ‘moslim-bashen’ “buitengewoon schadelijk” is – maar een degelijke kritiek op Wilders zou bijvoorbeeld al een stuk scherper worden als het zich – in tegenstelling tot Wilders’ eenzijdige moslimfobie – scherp zou afzetten tegen het ultrarechtse en reactionaire gedachtengoed van de politieke islam, en godsdienstwaanzin in het algemeen.

Een beweging tegen Wilders zou sowiezo meer moeten zijn dan een beweging tegen Geert Wilders en enkel diens ideeën over de islam. Zo’n beweging zou zich niet enkel moeten richten tegen moslimhaat en intolerantie, maar ook tegen de nog steeds voortdenderende neoliberale kaalslag van de samenleving, iets waar Wilders – wat helaas maar weinig bekend wordt – ook een fervent voorstander van is.

Eerder verschenen op de Eurodusnie webpagina.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s


%d bloggers liken dit: