Topinkomens en dalinkomens

Het lijkt op het rituele gebabbel over een mogelijke Elfstedentocht, alleen dan gebeurt het wat vaker: de om de zoveel tijd oplaaiende discussie over de topinkomens. Linksige mensen kunnen zich weer eens ouderwets kwaadmaken, en uiteindelijk gebeurt er helemaal niets. Dit in tegenstelling tot de dalinkomens: die zijn volop in beweging, naar beneden.

Vier jaar geleden ontwikkelde ex-Unilever topman Moris Tabaksblat de zgn. “Code Tabaksblat”, een gedragscode voor beursgenoteerde bedrijven die er – door afspraken over transparantie en het beperken van gouden handdrukken – uiteindelijk toe zou moeten leiden dat de ‘graaicultuur’ bij commissarissen en bestuurders van bedrijven enigszins zou worden beteugeld. Uiteraard mislukte dit falikant, want een cultuur waarbij topbestuurders tegen de tien miljoen verdienen en bij vertrek of verkoop bonussen meenemen van tientallen miljoenen, die verander je niet zomaar. Zeker niet als in het nabije buitenland de bonussen en inkomens nog vele malen hoger zijn.

En dus laait elke keer de discussie weer op, met steeds dezelfde argumenten, dezelfde gespeelde woede van goedverdienende sociaaldemocraten en vakbondsbobo’s, en steeds dezelfde uitkomst: nihil komma nul. Maar dat staat dan weer zo lullig, dus voor de vorm benoemt men dan een nieuwe commissie, die de materie weer eens moet gaan bestuderen. Deze keer was dat de Commissie Frijns. De conclusie van Jean Frijns, oud bestuurder van het ABP: de topinkomens moeten met rust worden gelaten, want anders vertrekken ze misschien naar het buitenland. Dat is dus hetzelfde argument dat al dertig jaar wordt ingebracht tegen het fiscaal aanpakken van topinkomens. En dus gebeurt er weer niets (al sputtert Wouter Bos nog wat tegen) en kunnen de topinkomens fijn blijven stijgen; op het ogenblik met zo’n tien procent per jaar.

Dit in tegenstelling tot de ‘dalinkomens’ die de laatste jaren in toenemende mate onder druk staan. Het grappige is dat de druk om de laagste inkomens verder te verlagen ondersteund wordt met hetzelfde argument dat gebruikt wordt om de topinkomens te verhogen: gebeurt het niet, dan vertrekken bedrijven naar het buitenland. De druk op de lagere inkomens is onder meer te zien in de sector van de postbezorging. Het rondbrengen van post was tot nu toe een eerbaar beroep; je verdiende er geen scheppen geld mee, maar je ontving een salaris waar je fatsoenlijk mee rond kon komen; bovendien waren er aardige secundaire arbeidsvoorwaarden.

Liberalisering

Als het aan het kabinet, TNT post en de Europese Unie ligt, verandert dit zo snel mogelijk en worden postbodes onderbetaalde stukloners. Zoals alles in de Europese Unie moet ook de postmarkt geliberaliseerd worden. Dit betekent grotere concurrentie op de postmarkt, en dus moeten de lonen naar beneden. TNT post, dat zo’n 60.000 postbodes in dienst heeft, wil er graag 10.000 van ontslaan. Hiervoor in de plaats komen flexibele krachten, die veel minder verdienen dan de oude postbodes. Dit moet, want de concurrenten van TNT (zoals Sandd en Selekt Mail) betalen stukloon aan hun postbezorgers, en daar moet TNT tegenop kunnen concurreren. Stukloon is lekker makkelijk: je betaalt als bedrijf mensen uiteindelijk zo’n 5 euro per uur, je hoeft geen arbeidsongeschiktheidsverzekering voor ze af te sluiten en vakantiedagen hoef je niet aan te bieden. Ziedaar de zegeningen van de marktliberalisering.

Toch is er een tijdelijke kink in de kabel: in Duitsland is men namelijk op het vreselijke idee gekomen om een minimuminkomen van maar liefst 8 euro in te voeren voor de postbodes. De reacties uit het bedrijfsleven waren furieus: hoe durft men zulke gigantische salarissen voor te stellen? Dat kunnen we toch niet betalen?? Ook TNT-topman Peter Bakker (die dit jaar voor zichzelf een salarisstijging van 42 procent heeft geregeld) sprak er schande van, en kondigde aan dat TNT op die manier onmogelijk kan gaan concurreren op de Duitse markt.

En dus blijft Deutsche Post voorlopig heer en meester op de Duitse postmarkt, zodat de aandelen van dit oude – inmiddels ook geprivatiseerde – staatsbedrijf flink stegen, iets waar Deutsche Post bestuursvoorzitter Klaus Zumwinkel fijn van kon profiteren, door meteen een persoonlijke optie op 200.000 aandelen van zijn eigen bedrijf uit te oefenen.

Pulpbaantjes

Ook in Nederland moet de afronding van de liberalisering van de postmarkt (middels de Postwet) even pas op de plaats maken, vanwege de situatie in Duitsland, maar ook omdat er nog een conflict is over de arbeidsvoorwaarden van Nederlandse postbezorgers. TNT vind dit niet zo erg – nu kunnen zij namelijk nog een tijdje alleenheerser op de Nederlandse markt blijven. Nieuwkomers als Sannd en Selekt Mail zijn echter woedend door het uitstel van de Postwet. Sandd-directeur Bart Stomphorst begrijpt niet waarom mensen iets tegen het stukloon hebben: “Honderdduizenden werken zo in Nederland, bijvoorbeeld als krantenbezorgers, garnalenpellers of aspergestekers” (Volkskrant, 15 december). Dat stukloon ertoe leidt dat mensen minder dan het minimumloon verdienen, en dat het dan toch wat lastig wordt om nog je huur te betalen, dat interesseert deze man natuurlijk geen fluit.

En binnen de logica van het kapitalisme heeft hij ook wel gelijk. Economisch journalist Olav Velthuis legt het uit in de Volkskrant van 8 december: de strijd van vakbonden tegen stukloon is een achterhoedegevecht. Stukloon is namelijk “onvermijdelijk na privatisering”: “de markt raakt daardoor zo gefragmenteerd dat nieuwe toetreders het zich eenvoudig niet kunnen permitteren om een leger postbodes in dienst te nemen. Dat is veel te duur”. En dus worden postbodes een soort pizzakoeriers.

Jammer dat die mensen voor het bezorgen van post slechts 5 euro per uur krijgen. Dat hoort nu eenmaal bij een geliberaliseerde markt.

Er is echter één enorm voordeel: door de postliberalisering kunnen Nederlanders zelf gaan kiezen door wie en door welk bedrijf zij hun brieven laten bezorgen. Is dat vooruitgang of niet?

Gepubliceerd op de Eurodusnie website, december 2007

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s


%d bloggers liken dit: