Werk is heilig

Vroeger op school kreeg ik altijd te horen dat in het kader van de vooruitgang mensen steeds minder zouden gaan werken, en steeds meer vrije tijd zouden krijgen. Dat klonk goed. Jammer dat de werkelijkheid precies het tegendeel laat zien.

Volgens een recent rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau is de Nederlander vergeleken met twintig jaar geleden gemiddeld vijf uur per week extra kwijt aan opleiding, werk en zorg. De hoeveelheid vrije tijd is in die periode behoorlijk gekelderd. Voor een groot deel is dit toe te schrijven aan het feit dat vrouwen meer zijn gaan werken, maar het is ook een meer algemene trend. Bovendien gaat hier niet om een typisch Nederlands verschijnsel, maar om een wereldwijd fenomeen: er wordt langer gewerkt, langer in files gestaan, meer gestudeerd, meer tijd besteed aan ‘zorg’.

Tijd voor vrienden, een middagdutje, visite of gewoon wat lanterfanten is er nauwelijks meer bij. De Sunday Times berichtte over een Amerikaans onderzoek waaruit bleek dat met name mannen steeds minder vrienden hebben. De tijd gaat op aan werken en internetten. Het onderzoek constateert ook dat door de hardere concurrentie op de werkvloer mensen in bedrijven elkaar steeds minder goed kennen en vertrouwen.

Nu moeten onderzoeken en rapporten van grote instituten natuurlijk altijd gewantrouwd worden, maar als ik om me heen kijk lijkt onregelmatig werken, veel werken en sowieso méér werken inderdaad de trend. De term “vervroegd uittreden” kom je bijna niet meer tegen, en het begrip ‘arbeidstijdverkorting’ behoort al helemaal tot een grijs verleden. “24-uurseconomie” en “7 tot 7 samenleving” zijn nu de modewoorden. Toen ex-minister Brinkhorst deze zomer met een pleidooi voor langer werken kwam, leverde dat nauwelijks weerspraak op. Brinkhorst pleitte ervoor dat Nederlanders weer standaard veertig uur per week gingen werken, en meende dat ook het aantal vakantiedagen in de publieke sector drastisch moest worden teruggeschroefd. Negen weken per jaar vrij vond de 69-jarige, en nog steeds keihard werkende minister een ‘absurditeit’ in tijden van vergrijzing. De arbeidsparticipatie moest volgens hem omhoog, zodat de economische groei structureel op 2 à 3 procent kan komen.

Om dit laatste te bereiken is er een offensief gaande om iedereen die niet honderd procent kreupel in een rolstoel rondrijdt de arbeidsmarkt op te krijgen. Vanuit de overheid wordt een steeds intensiever ‘activeringsbeleid’ gevoerd, waarbij ook mensen die in sociale werkplaatsen werken de arbeidsmarkt worden opgedreven. Dit uiteraard om hun “gevoel voor eigenwaarde” te verbeteren, aldus de Raad voor Werk en Inkomen-voorzitter Jan van Zijl vandaag in de Volkskrant. Wat ongetwijfeld ook meespeelt is dat de sociale werkplaatsen uitpuilen, en er nog vele ‘arbeidsgehandicapten’ zijn die de overheid graag te werk wil stellen in deze instellingen. Hier wordt tegen een gering salaris doorgaans niet al te prettig werk verricht.

Ook langdurig werklozen kunnen uiteindelijk in sociale werkplaatsen terechtkomen; en zo niet dan kunnen die volgend jaar gebruik maken van de zgn. “terugkeerbanen”. Met een terugkeerbaan (ook wel ‘participatieplaats’ genaamd) mag een moeilijk plaatsbare werkloze twee jaar of langer bij een werkgever aan de slag, met behoud van bijstandsuitkering. Voor een werkgever natuurlijk lekker goedkoop. En anders kan de werkloze geplaatst worden bij één van de tientallen “reïntegratiebureau’s” die op kosten van de landelijke overheid bijstandstrekkers bezig houden met jobhunting, sollicitatietrainingen, assessments, diagnose-onderzoeken, of het aan elkaar doorgeven van autobanden om ze te leren samenwerken. Dit alles met als heilige missie: betaalde arbeid.

Er is nauwelijks meer kritiek op de doorgeschoten obsessie met betaald werk en langer werken. Ad Melkert zette tien jaar geleden al de toon met zijn motto “werk, werk, werk” en Mark Rutte deed daar dit voorjaar nog een schepje bovenop: “We sleuren iedereen de arbeidsmarkt op.(…) Vijftig euro per dag. Zo haal je die mensen uit hun cultuur van achterover leunen.” Om wat tegenwicht te bieden tegen dergelijke uitingen van arbeidsfetisjisme werd begin jaren tachtig werd de Bond tegen het Arbeidsethos opgericht. Maar die zijn tien jaar geleden opgeheven: zeker ook aan het werk gegaan. Het middagdutje komt nooit meer terug. Dat is vooruitgang.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s


%d bloggers liken dit: