Twintig jaar na de ramp

“De zon scheen erg helder en alles was prachtig wit. Maar er was geen leven in het dorp. Nergens in de sneeuw was een voetspoor te zien, nergens rookte een schoorsteen. Dat is de menselijke betekenis van Tsjernobyl” *

In de nacht van 25 op 26 april 1986, bijna twintig jaar geleden, vond in reactor vier van het Tsjernobyl-complex een ‘prompt neutron power burst’ plaats: binnen enkele seconden schoot het vermogen van de reactor omhoog naar honderd maal de gewone waarde. De reactor zelf explodeerde niet, maar enkele splijtstofstaven vielen uiteen. Hierdoor verdampte het koelwater. De stoomexplosie die hierop volgde blies het loodzware deksel van de reactor weg. Er brak brand uit, en er volgde nog een explosie. De helft van de radioactieve deeltjes die in de lucht werd geblazen kwam in de omgeving terecht. De andere helft daalde neer in twintig omliggende landen. Negen ton aan radioactieve deeltjes daalde neer over Europa.

Over het aantal slachtoffers van de ramp bestaat nog steeds onduidelijkheid. Greenpeace becijfert op basis van nationale kankerstatistieken van Wit-Rusland dat het uiteindelijke dodental in de Oekraïne en Wit Rusland tot 93.000 zal oplopen. In Rusland bedraagt het aantal dodelijke kankerslachtoffers als gevolg van Tsjernobyl 60.000. De ramp heeft ook geleid tot schade aan het afweersysteem van mensen, hart- en vaatziektes en chromosoomafwijkingen. Dit laatste heeft geleid tot duizenden misvormde baby’s, die nog steeds geboren worden. Naast mensen werden talloze dieren slachtoffer van de ramp en raakte de wijde omgeving van het complex extreem zwaar besmet. Tsjernobyl is nog steeds één van de giftigste plekken op aarde. Aan de sarcofaag van lood en beton die over de reactorresten is geplaatst wordt nu nog gewerkt. De sarcofaag lekt aan alle kanten.

Moderne kernreactors zijn een stuk veiliger dan de vier reactors van Tsjernobyl. De kans dat met een moderne reactor een ongeluk zoals in Tsjernobyl gebeurt is zeer klein. Bovendien was de Tsjernobyl-ramp het gevolg van een onverantwoorde test van de operateurs van de reactor, die verschillende essentiële veiligheidsvoorschriften negeerden. Toch blijft ook bij moderne reactors de kans op een ongeluk van dezelfde orde bestaan, en menselijk falen zal nooit tot het verleden behoren. Naast het risico van rampzalige ongelukken blijven we met kernenergie opgescheept zitten met een aantal problemen waarvan de oplossing niet in zicht is. Het afvalprobleem is nog steeds niet opgelost en zadelt de samenleving voor eeuwen op met besmettingsrisico’s. Bij het opwekken van kernenergie wordt materiaal geproduceerd waarmee kernwapens kunnen worden gefabriceerd, zodat er altijd een ‘proliferatieprobleem’ zal zijn. Het voor de opwekking van kernenergie benodigde uranium raakt snel op, en de winning ervan is zeer milieuvervuilend. Daarnaast is de bouw van kerncentrales, de beveiliging ervan en de opslag van afval extreem duur: zo duur dat kernenergie onbetaalbaar is zonder staatssubsidie.

Ten tijde van de Tsjernobyl-ramp stevende het toenmalige kabinet Lubbers af op de bouw van drie nieuwe kerncentrales in Nederland. Toen de omvang van de ramp eenmaal duidelijk werd – de gevolgen waren tot in Nederland te merken – was deze discussie meteen beëindigd. De Tsjernobyl ramp ligt nu twintig jaar achter ons. Steeds meer politici zien kernenergie als de noodzakelijke oplossing voor het energieprobleem en wijzen op de positieve effecten van kernenergie-opwekking voor het broeikaseffect. Het kabinet Balkenende heeft al besloten de door Essent en Delka geëxploiteerde centrale in Borssele tot 2033 open te houden, en denkt hardop na over meer centrales.

Afgelopen zaterdag werd in Almelo en in het Duitse Gronau door zo’n honderd mensen de Tsjernobyl-ramp herdacht. In deze plaatsen bevinden zich vestigingen van het bedrijf Urenco, waar uranium wordt verrijkt ten bate van de nucleaire industrie. Naast het herdenken van Tsjernobyl protesteerden de uit Duitsland en Nederland afkomstige demonstranten tegen de bouw van nieuwe centrales in Europa en de plannen hiertoe. Je kunt dit protest steunen door een Europese petitie tegen kernenergie in te vullen. Daarnaast vindt er aanstaande woensdagavond in Den Haag, bij de ambassades van de Oekraïne en Wit Rusland, een wake plaats om de Tsjernobyl ramp te herdenken.

* het citaat bovenaan is een uitspraak van de Russische filmmaker Vladimir Gubaryev, na een vlucht over een verlaten dorp nabij Tsjernobyl, vlak na de ramp. (overgenomen uit ‘Zwartboek over het nucleaire tijdperk’ van Greenpeace)

Eerder verschenen op de website van Eurodusnie

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s


%d bloggers liken dit: