Een Europese avant-garde

Zes jaar geleden hield de Duitse politicus Joschka Fischer een pleidooi voor een Europese ‘kern-federatie’: een soort voorhoede binnen de EU van lidstaten die gezamenlijk besluiten tot versnelde integratie. Romano Prodi deed in het afgelopen weekeinde hetzelfde voorstel, met één verschil: Nederland mag van hem niet bij deze ‘avant garde’ horen.

Romano Prodi is niet de eerste de beste: naar alle waarschijnlijkheid zal hij Silvio Berlusconi opvolgen als premier van Italië, en nog niet zo lang geleden was hij jarenlang voorzitter van de Europese Commissie. Binnen Europese kringen heeft hij nog steeds een aanzienlijke status. Als hij wat zegt, pikken kranten het op. Eind vorige week reisde hij per trein richting zijn woonplaats Bologna, en gaf tijdens de reis interviews aan een reeks kranten. Prodi heeft zijn wens voor vèrgaande Europese integratie nooit onder stoelen of banken gestoken.

Tegenover de Sunday Times hield hij een pleidooi voor verdergaande politieke integratie. De Grondwet – maar dan in een afgeslankte vorm – moet volgens hem opnieuw per referendum aan de bevolkingen van de Europese lidstaten worden voorgelegd, en wel tegelijk met de Europese Parlementsverkiezingen van 2009. Er moet wat hem betreft per direct een Europese minister van Buitenlandse Zaken komen, en beslissingen over buitenlandse politiek moeten zo snel mogelijk per meerderheidsbeslissing genomen kunnen worden. Meteen na de verkiezingen in Frankrijk van volgend jaar kunnen besprekingen over een nieuwe Grondwet van start gaan.

Net als Joschka Fischer, die destijds pleitte voor een ‘avant garde‘ van lidstaten die voor versnelde integratie moet gaan zorgen, ziet Prodi graag de formering van een kerngroep die onderling afspraken gaat maken over nadere integratie. Landen die niet bij deze kerngroep horen kunnen zich dan later eventueel aansluiten bij deze ‘voorhoede’. Fischers kerngroep bestond zes jaar geleden uit Duitsland, Italië, Frankrijk en de Benelux landen. Prodi’s rijtje is bijna hetzelfde, alleen mag Nederland niet meedoen, en Spanje wel. De reden lijkt wel duidelijk: Nederland verwierp vorig jaar met een grote meerderheid de Europese Grondwet, en heeft zich aldus ‘buitenspel’ geplaatst. Ook de houding van enkele Nederlandse politici – Zalm die met alle macht in de EU-contributie van Nederland wilde snoeien, Nicolaï’s uitspraken dat het welletjes is geweest met de uitbreiding, en Ben Bots opmerkingen over de ‘dode Grondwet’ – zijn in Europese kringen, en ook bij Prodi, niet onopgemerkt gebleven.

Vreemd is wel dat Frankrijk, dat toch ook in meerderheid de Grondwet verwierp, dan wel bij de Prodi-kerngroep mag aanschuiven. Nog vreemder is de reden dat Engeland niet mag meedoen: volgens Prodi omdat dit land er voor gekozen had geen referendum te houden over de Europese Grondwet. Dit terwijl de Europese Grondwet in Italië, België en Duitsland ook niet per referendum is voorgelegd aan de bevolking, maar die landen zitten weer wèl bij Prodi’s kerngroep. Het ziet er naar uit dat Prodi de landen bij elkaar geharkt heeft die in zijn ogen het snelst de integratie-motor weer kunnen opstarten. Hij beseft dat Frankrijk hierbij een land is dat niet gemist kan worden.

Het is echter maar de vraag of de door hem voorgestelde kerngroep ook werkelijk “een gemeenschappelijke Europese politiek” zal kunnen formuleren, iets wat Prodi graag ziet. Van Prodi is bekend dat hij streeft naar een Europese buitenlandse politiek die zich duidelijk onderscheidt van de Amerikaanse lijn. Hij heeft aangekondigd zo snel mogelijk de Italiaanse troepen uit Irak te zullen terugtrekken. Beoogd kerngroep-lid Duitsland is sinds de komst van Merckel echter niet zo anti-Amerikaans meer als onder Schröder. Binnen de EU als geheel wordt nog steeds zeer verschillend gedacht over Europees buitenlands beleid, en de oude tegenstelling tussen ‘atlantici’ en ‘europeanen’ hef je niet op door te werken met een kopgroep: die heeft toch niet de bevoegdheid onafhankelijk beleid te ontwikkelen.

Ook de gedachte van Prodi dat een ‘kopgroep’ de Grondwet, in een wat verbeterde vorm, wel even uit het moeras zal trekken is weinig realistisch. Het getuigt van een autocratische visie die nu juist voor een groot deel de weerzin tegen de Grondwet in Europa heeft gevoed, namelijk het idee dat de verenigde elite van een beperkt clubje landen wel even zal bepalen wat de toekomst van Europa wordt. De burger mag, als ie geluk heeft, vervolgens ja of nee knikken. Romano Prodi is het type politicus waar Europa geen behoefte meer aan heeft. Kan hij niet gewoon met pensioen gaan?

Eerder verschenen op de website van Eurodusnie

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s


%d bloggers liken dit: